De Expertreflex brengt korte analyses en duiding van onze ABVV-Experten bij actuele thema’s die voor jou belangrijk zijn.
De Lijn op de schop? Interview met Peter Hertog over de besparingen bij De Lijn

De Vlaamse regering legt De Lijn opnieuw een bijkomende besparing van 35,5 miljoen euro op. Minder lijnen, lagere frequenties en aanpassingen aan het kern- en aanvullend net zorgen voor kritiek vanuit lokale besturen, middenveld en reizigersorganisaties. Volgens Peter Hertog, mobiliteitsadviseur bij het Vlaams ABVV, komt die commotie opvallend laat. “Eigenlijk wist iedereen dat dit eraan zat te komen. De beslissing werd al eerder genomen. Wie de signalen en studies volgde, kon voorspellen wat er zou gebeuren.”
De kritiek klinkt vandaag luid. Verrast?
Peter Hertog: “Ja en nee. De aandacht verbaast omdat deze maatregel al vorig jaar beslist werd. Politiek en pers hadden dus kunnen weten wat eraan zat te komen. Vakbonden en reizigersorganisaties hebben maandenlang gewaarschuwd dat dit de druppel te veel was. Dat er niet meer in het vet werd gesneden, zelfs niet in de spieren, maar in het geraamte van het openbaar vervoer. Toch bleef het lange tijd stil in politieke middens. Pas vorige week schoot men wakker.”
Hoe verklaar je dat?
“Misschien hoopte men dat het zou overwaaien of minder zichtbaar zou zijn. Maar veel politici zijn ook minder vertrouwd met de dagelijkse realiteit van openbaar vervoer. In parlementen zitten veel lokale mandatarissen, maar relatief weinig mensen die zelf afhankelijk zijn van bus of tram.”
Waarom komt het protest nu wel?
“Omdat de reiziger ook een kiezer is. Zodra verbindingen verdwijnen of minder frequent worden, wordt mobiliteit plots heel concreet. Dan gaat het niet langer over abstract beleid, maar over hoe mensen op hun werk raken en hun leven organiseren.”
De regering zegt dat dit past binnen basisbereikbaarheid.
“Het MORA-rapport Mobiliteitsarmoede in Vlaanderen uit 2024 toont dat bijna één op vijf Vlamingen mobiliteitsarmoede ervaart: mensen die door kostprijs, afstand of gebrekkig aanbod niet geraken waar ze moeten zijn — op school, bij zorg, familie of werk. Schrappen in openbaar vervoer betekent dan georganiseerde sociale uitsluiting. Bovendien stelt het rapport dat het openbaar vervoer al tekortschiet vóór nieuwe schrappingen worden doorgevoerd.”
Wie ondervindt dat het sterkst?
“Voor tienduizenden mensen is de bus geen alternatief maar de enige optie: jongeren, ouderen, mensen zonder wagen en werknemers in ploegenarbeid. Minder openbaar vervoer verzwakt ook minder bereikbare regio’s en industriële zones waar het aanbod vandaag al beperkt is.”
En dat heeft ook gevolgen voor werk?
“Zeker. De VIONA-studie rond jobbereikbaarheid uit 2025 toont dat mobiliteit een sleutel is tot werk. In landelijke gemeenten zijn negen op de tien jobs alleen bereikbaar met de auto. Zeventig procent van de jobs in Vlaanderen veronderstelt feitelijk een wagen. Mensen met lagere inkomens hebben vaker geen auto en krijgen dus minder kansen wanneer openbaar vervoer wegvalt.”
Dat botst met de beleidsdoelen?
“Absoluut. Een degelijk openbaar vervoer is een basisvoorwaarde voor sociale mobiliteit. De Vlaamse regering wil een werkzaamheidsgraad van 80 procent halen, maar neemt tegelijk maatregelen die de afstand tot werk vergroten. Dan gaat het niet langer over een besparing bij een vervoersmaatschappij, maar over een beleidskeuze die rechtstreeks ingrijpt op de arbeidsmarkt. Deze ingrepen raken daardoor aan de kern van het eigen regeerproject.”
Je noemt dit een mobiliteitsboemerang.
“Ja. Vlaanderen wil meer mensen aan het werk, minder auto’s op de weg en klimaatvriendelijke mobiliteit. Maar een krimpend openbaar vervoersnet botst met al die ambities. Minder openbaar vervoer betekent minder sociale mobiliteit, lagere jobbereikbaarheid en uiteindelijk meer auto’s en meer files. We organiseren eigenlijk een modal shift in de omgekeerde richting.”
Is besparen dan nooit een optie?
“Het probleem is dat deze besparing op termijn vooral veel geld kost. Kosten worden doorgeschoven. Wat je vandaag bespaart, betaal je morgen via hogere sociale kosten, openstaande vacatures, meer files, extra uitstoot en hogere mobiliteitskosten voor gezinnen. Niemand wordt daar beter van — zelfs de begroting niet.”
Wat moet er volgens jou gebeuren?
“In de eerste plaats: stop met besparen en begin opnieuw te investeren. De extra middelen vanaf 2026 zijn positief, maar als je eerst het netwerk afbouwt, riskeer je dat investeringen te laat komen. Eens verbindingen verdwijnen, krijg je reizigers niet zomaar terug. Je kan een plant niet eerst laten verdrogen en daarna verwachten dat ze opnieuw bloeit. Beschouw openbaar vervoer als een maatschappelijke investering. Het aangekondigde uitbreidingsbeleid — 50 miljoen euro in 2026, oplopend tot 125 miljoen tegen 2029 — is een goede stap, maar moet samengaan met het stopzetten van verdere afbouw.”
Waar moet dat beleid zich concreet op richten?
“Mobiliteit, arbeidsmarktbeleid en ruimtelijke ordening moeten één verhaal worden. Vandaag werken die domeinen te vaak naast elkaar. Jobbereikbaarheid moet een volwaardige parameter worden bij investeringsbeslissingen. Daarnaast is een kwaliteitssprong nodig: hogere frequenties, betrouwbaarder vervoer, toegankelijke haltes en propere bussen en trams. Combineer openbaar vervoer beter met deelmobiliteit en zorg eindelijk voor geïntegreerde tickets tussen trein, tram en bus.”
En als dat niet gebeurt?
“Dan dreigen vooral kwetsbare groepen uit de boot te vallen. Als de Vlaamse regering wil dat mensen langer zelfstandig thuis wonen, moet ze ook hun mobiliteit garanderen. Zonder vervoer sluit je mensen letterlijk op. Mobiliteit is geen luxe, maar een basisrecht. Mijn advies aan politici is eenvoudig: neem zelf vaker het openbaar vervoer. Je ontmoet er de mensen voor wie je beleid maakt. En misschien helpt het als we de studies die met publiek geld worden gemaakt ook echt gebruiken. Dan komt het misschien toch nog goed.”

